Merhabalar, bu yazıda Focal Clear MG PRO’yu inceleyeceğim.
Dinletide kullandığım ekipmanlar: SMPS -> PC -> Roon -> DarkCloud Audio Lineer Güç Kaynağı -> Chord Qutest -> Kabeldirekt Pro Series 0.5 metre RCA kablo -> Schiit Magni+
Focal Clear MG Pro, Zuhal Müzik tarafından elime ulaşmıştır. İlgileri için Zuhal Müzik ve ekibine teşekkür ederim.
Chord Qutest ve LPS için Can Hi-Fi’ın sunduğu destekler için tekrardan teşekkür ederim.
Lineer güç kaynağı ve amfiler hakkında beni aydınlattığı için forum üyesi @Vrapp ’e teşekkür ederim.
Focal Hakkında
Focal, hoparlör tarafında yıllardır sürdürdüğü özel diyafram tasarımıyla özellikle bas frekanslarda gergin ve kontrollü bir yapı kuruyor. Bu mirası, sadece amiral gemisi modellerde değil daha erişilebilir segmentlerde de görebiliyoruz. Gergin bas cevabı ve yüksek doğrulukla çeşitli amfi türelerine göre damping faktöre tutarlı tepki vermesi Hi-Fi tekniği konusunda kendini adamış kullanıcılara büyük esneklik sunmakta.
Kulaklıklarda da benzer yapı korunuyor. Focal bu dokuyu kulaklık tarafına taşımayı başarmış. Amfi seçimi konusundaki esneklik hoparlör kadar olmasa da hala mevcut. Zaten odanın akustik unsurlarıyla uğraşmadığımız için bu kadarına pek de ihtiyaç yok açıkçası. Burada daha çok modeller arası diyafram çeşidine göre dinleyicinin seçim yapması gerekiyor. Focal Clear MG Pro’nun hem kendi modelleri arasında hem de Planar’a göre avantaj ve dezavantaj durumlarına bakış atalım.
Kutu içeriği
•Taşıma çantası
• Bir çift yedek kulak pedi
•5m spiral 6.35mm TRS jak ile sonlandırılmış 24 AWG OFC bakır kablo
•1.2m düz 3.5mm TRS jak ile sonlandırılmış 24 AWG OFC bakır kablo
•3.5mm TRS 6.35mm TRS dönüştürücü adaptör
•Focal Clear MG Pro Kulaklık
Kutu içeriği oldukça zengin. Focal Clear MG ile kıyaslandığında aksesuar konusunda ufak farklar mevcut. Single-Ended ve XLR kablo yerine iki adet single-ended kablo ile geliyor buna mukabil yedek ped de mevcut. Renk farklılıkları ve aksesuar içeriği arasındaki bu ufak farklar kişisel tercihe girmekte. XLR elzem olmadığı sürece MG Pro’nun aksesuar konusunda avantajı mevcut.
Tasarım – Yapı kalitesi – Konfor
Siyah ve bordo kırmızı renk eşleşmesini her zaman sevmişimdir Focal’in kendine özgün tasarımında bunu görmek de güzel. Renk konusu subjektiftir mikrofiber pedde kırmızı rengi ben yakıştırdım. Siyah renk de çeşitli yerlerde yapılan CNC kesim dokunuşları da belirgin hale getiriyor.
Kapsül tasarımı konusunda eleştireceğim tek konu ızgaranın hemen arkasına logo koymalarıdır. Bal peteği ızgara ile sese olumlu yönden katkı sağlıyor deniyor (evet bu yapıyı DCA kulaklıklarında patentli bir şekilde de görüyoruz) ancak sürücünün hemen arkasında Focal logosu mevcut. Focal Utopia’da bu logo yokken 2022’de logo koyma ihtiyacı hissetmişler. Planar sürücü gibi bipolar bir sürücü yok karşımızda, minimal düzeyde etki edecektir ancak beni yine de rahatsız ediyor bu konu. En azından Pro modelinde bu logoyu sadece taç kısmının sadece sağ veya sol tarafına koyarak pratiklik de kazandırabilirlerdi. Evet kabine açılı yerleştirilmiş sürücü görüyoruz uzaktan bile sağ sol ayrımını yapabiliriz ancak loş bir ortamda kullanılma ihtimali de söz konusu, böyle pratik incelikler yapılabilirdi.
Yapı kalitesi ve malzeme kalitesi konusunda oldukça başarılı. Jak girişlerinde tam oturacak şekilde yapılan çukur olası bir kazada jak girişine zarar vermemeyi amaçlıyor. Çukurdaki çentik de kolay çıkmamasını hedefliyor ancak 3.5 mm jak zaten olması gerektiği kadar sıkılıkta tutunuyor bu şekilde daha da güçlü yapılmasını ben pek sevemiyorum biraz da olsa kolay çıkması en azından kulaklığa da zarar vermezdi olası bir kazada. Bu malzeme kalitesiyle kulaklığa kolay kolay zarar geleceğini zannetmiyorum. Yine de aşırı mühendisliği burada da görüyoruz bu kadarına gerek yoktu bence.
Sıkma kuvveti orta derecede kafa yapısına göre değişkenlik gösterse de uzun dinletilerde beni rahatsız etmedi. Ağırlık homojen bir şekilde yayılıyor. Mikrofiber ped oldukça yumuşak tamamen çene yapınıza göre şekil alıyor. Çoğu kafa yapısına uyacağını düşünüyorum burada kaygılanacak tek husus 450 gram ağırlığıdır. Kimilerine göre bu çok ağır gelecektir bana da ağır geldi Edition XS’i de 2 yıldır kullanıyorum artık yoruldum açıkçası. Dinamik sürücüye göre ağır tarafta kalıyor bu da malzeme kalitesinden hiçbir şekilde ödün vermemesinden kaynaklı.
Dipnot: Bu renk şemasını Pro modelde kullanmaları biraz talihsiz olmuş. Eğer bu renk şeması MG sürümünde kullanılsaydı, Focal’in resmi sitesinde muhtemelen Christian Louboutin topuklu ayakkabı konseptiyle görseller görürdük. Ama ne yazık ki bu rengi MG Pro’ya ayırmışlar ve Pro Audio temasına uygun daha sade görsellerle yetinmek zorunda kalmışız.
AI ile görsel bu kadar oldu, Focal burada çok daha iyi görsellerle karşımıza çıkardı.
Ses Kalitesi
Planar gibi aşırı çözünür bir kulaklık olmayıp dinamik aralık konusunda rekabet ediyor. Yumuşak transient cevabıyla rafine üst frekans cevabı var biraz da olsa affedici çalıyor. Bas konusunda dinamik sürücüler arasında en iyisi diyebilirim bundan daha iyisi var mıdır bilemiyorum alternatif varsa söyleyebilirsiniz ben bulamadım açıkçası. Tamamen müzikal bilgiye odaklanmış gerçekçi ses sunuma odaklanıyor. Edition XS Qutest eşleşmesindeki gibi toz zerresine kadar çözünürlük beklenmemeli. Dinamik sürücünün doğası gereği toplam yükte Planarla rekabet edemiyor bu durum Edition XS HD800S kıyaslamasında da kendini göstermişti. Fakat sakin müziklerde ve doğal kayıtlarda dinamik sürücü üstünlüğünü her zaman koruyor. Kısaca Edition XS - Qutest müziklerde hata ayıklayıcısı gibi eşleşirken, MG Pro, Qutest’le bile hala kendi karakterini koruyor ve biraz affedici tarafta kalıp tamamen müzikal bilgiyi çıkartmakta.
Kaynak Seçimi
E30 II ile kısa bir dinletinin ardından Qutest’e geçtiğimde, Edition XS’teki gibi dramatik düzeyde bir teknik performans farkı hissetmedim. Açık kapsüllü olmasına rağmen, sürülmesi oldukça verimli bir kulaklıkla karşı karşıyayız. Kaynak seçimi konusunda ise mutlak çözünürlük sunan ve son derece transparan çalan DAC’lar yerine, tonal karaktere odaklanan kaynaklarla daha iyi sinerji yakalanabilir. Ne yazık ki Sony NW-WM1Z artık elimde değil ancak elimde olsaydı, bu kulaklıkla olan sinerjisini özellikle övmem gerekirdi. Yine de dinletiyi Qutest üzerinden yapmak, daha objektif bir değerlendirme yapmamı sağladı. Böylece sinerjiye kapılmadan kulaklığın karakterini daha tarafsız şekilde analiz edebildim.
Sahneleme - Katmanlama
Yakın bir sahnelemeye sahip ses kafanızın dışına çıkıp öne serilse de Edition XS kadar geniş değil, HD800S gibi öne serilmiyor. Kulaklığın sahneleme konusunda iddiası da yok açıkçası. Zaten karşımızda 40mm sürücü var, beklentiyi burada fazla tutmamak gerekir. Tabi yine de sunmuş olduğu sahneleme yeterli düzeyde ve tutarlı. Vokal tam merkezde konumlanıyor. Koro ve çoklu vokal içeren eserlerde, katmanlama konusunda pek de başarılı değil. Buna karşılık, klasik orkestra eserlerinde enstrümanlar arasındaki frekans ayrımı daha belirgin olduğu için, sahneleme ve katmanlama genellikle daha başarılı gerçekleşiyor. Trio kayıtlarda da karanlık sunumuyla güzel dinleti sağlıyor. Ferah bir sunuma sahip olmasa da kayıttaki doğal oda yankılarını güzel iletiyor. Elektronik müziklerde yapılan sentetik yankıları EXS kadar yansıtamıyor.
Damping Faktör - Sürücü Yapısı
Focal Clear’dan sonra MG’de artık alu-magnezyum alaşımdan tamamen magnezyum diyaframa geçiş yapıldı. Focal Clear MG Pro için SBAF’ta ölçüm mevcut ancak ben genellikle Solderdude’un yapmış olduğu ölçümü referans almayı tercih ediyorum. Paylaşacağım CSD ölçümü Focal Clear’a ait olsa da Focal Clear MG Pro da benzer artefaktlara sahip olup ölçümü yapılsa muhtemelen biraz daha iyi sönümlemeye sahip şekilde karşımıza çıkacaktır.
Genel olarak bakıldığında aslında iyi sönümlenen bir kulaklık var karşımızda. Dert edilecek türden rezonans yok ancak kulaklık rafine bir ses sunumuna sahip olduğu için ufak tefek çıkıntılara rastlandığında hemen fark ediyorsunuz. Diğer model kulaklıklarına göre en iyi sönümlenen kulaklığın bu olduğunu, elektronik müzikte Utopia 2022′de (Naim’le kısa dinletide) bazen üst frekanslarda çıkıntılar olduğunu fark ederken şu anda MG Pro dinlerken elektronik müziklerde rahatsız edici bir durumla karşılaşmadığımı söyleyebilirim. Canlı kayıtlarda zaman zaman bazı enstrümanlarda çıkıntılar var bu tamamen kendi tonundan kaynaklı. Dinleti kısmında buna yer vereceğim.
Amfi ve sürücü ilişkisine geldiğimizde Solderdude Focal Clear için amfi çıkış direnci konusunda maksimum 30 ohm dirence kadar çıkabileceğimizi belirtiyor. Evet empedans eğrilerine bakıldığında 90 hertz bölgesinde ciddi yükselme var fakat ben yine de dinamik sürücüye göre neredeyse lineer bas cevabı olan bu kulaklıkta çıkış direnci konusunda kaygılı davranırdım stok halinde abartı olmayacak türden dolgun ve sıkı bas cevabıyla mükemmel denge yakalıyor. Birçok dinleyici de buradaki bas cevabını beğenecektir.
Dinleti
Kullandığım oynatıcı SMPS besleme ile çalışıyor. Bu nedenle özellikle konsept albümlerde bir parçadan diğerine geçerken bas salınım kontrolünü zaman zaman kaybedebiliyor. Edition XS’i yaklaşık iki yıldır kullanmama rağmen böyle bir sorunla hiç karşılaşmamıştım. MG Pro’nun hem verimli çalışması hem de bas performansının güçlü olması, mevcut sistemin hâlâ geliştirmeye açık olduğunu gösteriyor. Yakında lineer beslemeye sahip PC’ye geçmeyi planlıyorum. LPS geçişi yaptım ve bahsettiğim bu kontrol kaybını yaşamamaya başladım.
Dinleti esnasında low-gain(-8 dB) pot saat 12 ile 14 arası kullandım.
Açık kapsüllü bir dinamik sürücüye göre MG Pro’nun bas cevabı oldukça başarılı. Neredeyse roll-off olmadan alt frekanslara kadar inebiliyor ve baslar tanımlı, etkileyici. Perküsyonlarda alt titreşimler belirgin, elektronik müzikteki farklı bas türlerini dokularıyla birlikte net şekilde aktarıyor. Bastaki derinlik ve katmanlama da tatmin edici. Genel ses sunumu affedici olsa da, alt frekans özelinde çözünürlüğü Edition XS’e kıyasla daha iyi. Farklı polariteye sahip bas dokularını rahatlıkla algılamanızı sağlıyor. Planar sürücüler kadar steril bir bas karakteri yok dinamik sürücünün yapısı gereği kontrbasta hafif bir kamburluk olabiliyor. Ancak bu dolgunluk kontrolsüz değil Avishai Cohen – Ani Maamin gibi solo kontrbas pasajlarında bile kontrolünü kaybetmiyor.
Erkek vokaller özellikle bas-bariton tonlarda güçlü. Kadın vokaller ise bazı frekanslarda silikleşirken, 1 kHz civarına dayandığında zaman zaman rahatsız edici rezonanslar yapabiliyor. Yüksek dinamik aralığa sahip kayıtlarda trompetler de benzer şekilde sivrilebiliyor, kornamsı bir ton alabiliyor. Flütte de benzer bir durum var. Raja Ram’in doğrudan, yakın kayıtlı doğaçlama performanslarında flütün salınımları öne çıkıyor. Improvisations for Piano & Flute kaydında piyanonun da rezonansı belirgin. Ancak Rossini ya da Carl Orff gibi orkestra kayıtlarında bu durum rahatsızlık vermedi. Rossini’de flüt bölümünde sadece pikolo biraz öne çıkıyor. Piyano zaman zaman alanı fazlaca dolduruyor ama kontrol kaybı yaşanmıyor.
Üflemeli çalgılarda bu tür çıkıntılar genellikle belirli kayıtlarda ortaya çıkıyor. Örneğin, Palatino – Tempo parçası gayet dengeliydi. Buradaki yorumlar kişisel zevke göre değişebilir. Kimine göre trompetin gerçek tonu budur. Bazı Hi-Fi kullanıcıları 1 metrelik kornaya sahip hoparlörleri özellikle tercih ediyor. Focal hoparlörleriyle piyano çalımı övülüyor. Benim yorumlarım da elbette öznel. Magni+’ın açma/kapama anahtar sesi bile bana bazen sert gelebilirken, size öyle gelmeyebilir. Örnek olarak, Raja Ram & Simon Posford kaydı zaten dinamik anlamda sınırları zorlayan bir yapıya sahip. Bu nedenle bu parçada MG Pro ile tam uyum yakalayamadım.
Hugh Masekela – Hope canlı kaydı yüksek dinamik aralık içeriyor (Roon üzerinden 17 LU okundu). Trompetin ani yükselişlerinde sivrilmeler yaşanabiliyor ama MG Pro, Edition XS kadar hızlı olmasa da bu çıkışlara yetişebiliyor. Benzer şekilde Carmina Burana – Dulcissime bölümünde de 1 kHz civarındaki çıkıntı kendini gösteriyor.
Tüm frekans aralığında rafine bir sunum varken, bu tür frekans çıkıntıları dinletide sürpriz yaratabiliyor. Ancak bu da kulaklığın karakterinin bir parçası. Bu tür detaylar EQ ile kolaylıkla düzeltilebilir. Fakat ben genellikle ekipmanları stok hâlleriyle dinlemeyi tercih ediyorum. Sadece gerektiğinde EQ uyguluyorum. Flüt, pikolo ve trompette zaman zaman bu çıkıntılar yaşanırken, synthesizer ve klavye melodilerinde Focal son derece tatlı bir sunum sağlıyor. Örneğin Hope kaydındaki ara ara gelen melodiler oldukça iyi. Santana – Bella, Kool & The Gang – Summer Madness gibi parçalarda Focal’in imzası çok net hissediliyor, üstelik DAC oldukça şeffaf çalışmasına rağmen.
Elektronik müzikte ise Edition XS’e göre belirgin bir üstünlük söz konusu. Yumuşak transient cevabı ve yüksek damping faktörüyle sadece basları değil, geçiş efektlerini de daha başarılı şekilde sunuyor. Astrix – Freestyle Cafe parçasının 5. dakikasındaki analog efekte sahip synthesizer geçişi oldukça tatlı aktarılıyor. Boris Blank – The Last Mile ise sinematik dokusuyla ve katmanlı bas yapısıyla harika çalıyor. Kanal geçişleri kesintisiz, üst frekanstaki uzayan melodiler ise oldukça rafine. Shpongle - Strange Planet de yine aynı şekilde bütün şarkı boyunca tonal yetkinliğinin ne kadar iyi olduğu fark ediliyor. Özellikle dakika 7:16′da giren üst frekanstaki yapılan melodi tamamen pürüzsüz ve ton geçişlerinde hiçbir boşluk hissetmiyorsunuz. Yaylılarda da bu başarı aynı şekilde devam ediyor pürüzsüz ve gerçekçi çalmakta.
Karanlık sunumlu etnik müzikler de MG Pro karakterine uyum sağlıyor. Shpongle – Are You Shpongled albümünü Edition XS ile pek dinlemezken, MG Pro ile defalarca dinledim. Geçişlerdeki mistik hava çok iyi aktarılıyor. Özellikle Divine Moments Of Truth parçasında enstrümanların doğal salınım ve rezonansları etkileyici. Tamamen analog ortamda üretilen glide efektleri oldukça tatlı ve yumuşak. Özellikle perküsyonlardaki “boing” efekti o kadar iyi ki, enstrümanı özellikle araştırdım: tabla imiş. Béla Fleck – As We Speak albümünde de bu tabla bolca yer alıyor. Trio kayıtlarda MG Pro’yu zaten güçlü buluyorken bir de bu albümdeki uyumu gerçekten muazzam. Tablanın yapmış olduğu o efekti tamamen hissiyatlı ve tatlı bir tonda yapıyor. Bununla birlikte bambudan yapılan flüt de başarılıydı sivrildiğine rastlamadım. Kontrbas kontrollü bir şekilde dolgundu. Telli çalgı biraz uzak, notaların harmonik zenginliği mevcut.
Davulların boyutları EXS’te rahat algılanıyorken, Focal’de dokusu daha iyi. Handpan’de de büyüleyici bir tonu mevcut. Ben bu güzel tonu EXS’i Sony DAP eşleştirmesinde almıştım.
Dinleti kısmını daha da fazla spesifik örnek verebilirim fakat bu kadarı yeterli diye düşünüyorum. Genel sunum olarak değerlendirildiğinde şarkının zaten karanlık bir sunumu varsa geniş bir perdeden çalınmasına pek de gerek yoksa MG Pro çok iyi iş çıkartıyor. Canlı kayıtta özellikle Jazz Trio’larda yine MG Pro daha başarılı.
Etnik ezgilere sahip karanlık ve mistik temaya sahip müziklerde MG Pro daha iyiyken, aynı tema ama bu sefer ferah tarafta kalan sunuma sahip, biraz daha geniş perdeden çalmasını, tonaliteden çok çözünürlüğün önem kazandığı bununla birlikte birçok enstrümanın bir arada olduğu müziklerde EXS daha başarılı. Özellikle ikili üçlü armoni vokaller girdiğinde EXS bu vokal ayrımını daha iyi yapabiliyor.
Genel Değerlendirme
1500$ fiyat etiketine sahip oluşu başka alternatifleri var mı diye düşündürtüyor. Tabi ki alternatifler mevcut ben de mümkün mertebe kıstas içerisinde avantaj ve dezavantajlarını anlatmaya çalıştım. Teknik performans kriterinde alternatifleri bulabilirsiniz bu fiyat skalasında ancak buradaki tanımlı bas performansını başka marka modelde bulunacağını zannetmiyorum. Focal’in kendi içerisinde de iyi bir konumda yer alıyor birçok kişinin seveceği türden frekans cevabı var diğer modellerine nazaran daha mütevazı çıkıntılara sahip olduğunu da belirtmek isterim. Bas salınımı konusunda biraz uzama var ancak yine de sıkı, bir o kadar da dolgun ve hissiyatlı. Tonal yetkinliği konusunda hiçbir kusuru yok ferah bir sunuma sahip değil bunun aksine rafine bir üst frekans cevabı var oda yankıları geniş ve yüksek. Kendine has mid bölgesiyle zaman zaman gariplikler yaşatsa da EXS’teki gibi dengesizlik mevcut değil ve EQ ile çok rahat istediğiniz kıvama getirme imkanı da söz konusu MG Pro’yu. Kendi tonundan ve yakın mesafe çalmasından kaynaklı üflemeli çalgıların bazıları belki istemeyeceğiniz şekilde çalacaktır. Qutest gibi detay canavarı bir DAC’la bile kendi sunumunu korudu. Arayışınız sadece mükemmel teknik performanstan ziyade yeterli düzeyde çözünürlük ve iyi bir tonaliteyse sürekli kaynak değiştirme arayışından sıkıldıysanız kaçış olarak bu modeli tavsiye edebilirim. Aradığınız sunum burada saklı olabilir ve bunu istediğiniz kaynakla yapabiliyor. Kendine has ses karakterine sahip cihazlarla eşleştirerek bu sunumu taçlandırabilirsiniz. EXS incelememde de Focal Clear MG’ye geçişi düşünüyordum. Burada uzun süre dinleti sayesinde ve aksesuarlarının bana uygunluğuyla üst seviye dinamik sürücü alırsam direkt olarak Focal Clear MG Pro tercih ederim. İddialı bir bakış açısıyla: MG serisi dinamik sürücünün doğasına uygun bir ayarda teknik performans, tonal sunum ve tam ayarında transient cevabı ve damping faktör ile geliyor.
Yakında Corsair Virtuoso Pro gelecek. Bu modelde 50mm grafen yapılı diyafram mevcut. Çeşitli ölçümlerde dikkat çekici başarısını görünce yapılan inceleme videoları ve yazılarıyla doğrulamaya baktım ve gerçekten denemeye değer olduğunu düşündüğüm için satın aldım. Hibrit bir kitleye hitap ettiği için V-Shaped karakterine sahip EQ yapmam gerekecek.
800 dolar fiyat etiketiyle piyasaya çıkmış Fiio FT7 de dikkat çekici model. Birçok yeni çıkan modele acaba LCD-5 alternatifi mi diyorlardı fakat ben o kulaklıklara baktığımda hiç şans bile verileceğini düşünmedim ve bu düşüncemde haksız olmadığımı gördüm yapılan incelemeleri okuduktan sonra. Ancak FT7 yapı kalitesi ve kullandığı sürücü yapısı ile umut verici. Hifiman gibi alışılmışın dışında bir yol izlemek yerine daha oturaklı bir yapı görüyoruz. Kimilerine göre planar sürücüdeki ses sunumu hoş karşılanmasa da Fiio bu modelde amaçladığı hedefine ulaştığını düşünüyorum ve bu takdiri hak ediyor.
Bu incelemeyi yazmam için herhangi bir şekilde sponsorluk ücreti almadım değerlendirme tamamen benim öznel ve nesnel yorumlarımdan ibaret. Katılmadığınız bir nokta veya düzeltmek istediğiniz bir durum olursa lütfen yazın. Sebep sonuç ilişkisini daha iyi bir zeminde temellendirebiliriz. Okuduğunuz için teşekkürler, müzikle kalın…
