Bu yazımızda, kulakiçi monitör, bir diğer adıyla “IEM” kulaklıklarda kullanılan sürücü tiplerine yakından bakacağız.
IEM kulaklıklarda şu anda aktif olarak kullanılan dört farklı ses sürücü teknolojisi vardır. Aşağıda, en bilinenden bilinmeyene şeklinde sıralayıp sürücülere yakından bakalım.
Dengeli Armatürler (BA:Balanced Armature)
Aslen işitme cihazları ve diğer kritik dinleme uygulamaları için geliştirilen bu sürücüler, geleneksel dinamik sürücülere kıyasla tonal olarak daha doğru ve gerçekçi bir tınıya sahiptir. Küçük, hafif ve verimlidirler, yani az güçle beslenip yüksek ses üretebilirler. Dengeli armatür sürücülerin çoğu belirli bir frekans aralığında iyi ses verecek şekilde ayarlanmıştır ve bu nedenle birçok kulak içi monitörde birden fazla sürücü bulunur. Bir crossover, ses sinyalini birden fazla frekans bandına böler ve her sürücüye farklı frekans bantları gönderir.
Dengeli bir armatür tasarımında, bir armatürün etrafına sarılmış bir bobinden elektrik akımı geçirilir. Bobin iki mıknatıs arasında asılıdır ve akımdaki değişiklikler bobin ile mıknatıslar arasında çekime neden olur.
Manyetik alandaki değişimler armatürü saniyede binlerce kez hareket ettirir. Kulak içi monitörün diyaframı armatüre bağlıdır ve bu hareket duyabileceğimiz sesi üretir. Dengeli denmesinin sebebi armatürün içerisindeki bobin, iki mıktanısın arasında asılı haldeyken herhangi bir tarafa net bir kuvvete rastlanmaz. Bu konuda daha fazla detay için YouTube’dan yardım alabilirsiniz. Görsel olarak görmeniz öğrendiğiniz konsepti pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Dinamik sürücü tasarımlarının aksine, dengeli armatür sürücüleri ses üretmek için havanın yerini değiştirmez. Bunun olumlu ve olumsuz yanları vardır. Dengeli armatürlü kulak içi monitörler tipik olarak daha iyi izolasyon sağlar çünkü havayı hareket ettirmek için bir havalandırma deliğine ihtiyaç yoktur. Aksine, dengeli armatür sürücüleri dinamik sürücü tasarımlarının üstün bas frekansı sunumundan yoksundur.
Dinamik Sürücüler (DD: Dynamic Driver)
Dinamik sürücü teknolojisi hoparlörler, kulaklıklar ve kulak içi monitörler dahil olmak üzere pek çok ürüne uygulanmaktadır. Dengeli armatür tasarımlarının aksine, dinamik sürücüler tüm frekans aralığını kapsayacak şekilde tasarlanmıştır. Bu durum genellikle bilimsel açıdan daha az ayrıntıya neden olsa da, bazı odyofiller, dinamik sürücülerin belirli frekans bantlarını farklı sürücülere gönderen bir geçiş (crossover) olmaması nedeniyle bütünsellik (coherency) açısından daha iyi bir performansa sahip olduğunu düşünmektedir.
Dinamik sürücü tasarımında diyafram doğrudan bir ses bobinine bağlanır. Bir akım uygulandığında, ses bobini iki sabit mıknatıs arasında hareket ederek diyaframın hareket etmesine ve ses üretmesine neden olur. Dinamik sürücüler bazen “hareketli bobin sürücüler” olarak da adlandırılır.
Dinamik sürücüler genellikle havalandırmalı olup tasarımları gereği havayı hareket ettirirler ve bu da dengeli armatür tasarımlarına kıyasla bas frekanslarının daha vurgulu iletilmesini sağlar. Üstün bas tepkileri nedeniyle, dinamik sürücüler, armatür sürücülerle aynı kabin içerisinde kullanılabilir, bu kulaklıklara da hibrit kulaklıklar (Hybrid IEM) adı verilir. Günümüzde şirketler, diyaframların kaplamalarını değiştirerek veya kabin materyalleri ile oynayarak üretilen sesi manipüle etmektedir. Şirketler sürücüleri grafen, bio-cellulose, tesla magnetic vb. kullanılan materyale göre isimlendirip piyasaya sürmektedirler.
Elektrostatik Sürücüler (EST: Electrostatic Driver)
Bu sürücülerde kullanılan teknolojiye benzer bir teknoloji yıllardır elektrostatik kulak üstü kulaklıklarda kullanılmaktadır ve bu tarz kulaklıklar, düşük distorsiyon değerleri ve diğer sürücülere nazaran daha yüksek detay çözünürlüğü ile bilinmektedir.
Yaklaşık dört yıl önce, sürücü üretici firması Sonion, taşınabilir kulaklıklarda kullanılmak üzere düşük voltaj ve düşük güç isteyen, portatif elektrostatik sürücüler tasarladı ve bu sürücüler son iki yıldır IEM olarak adlandırdığımız kulakiçi monitör kulaklıklarda kullanılmakta. Elektrostatik sürücü, elektrostatik kuvvetin etkisi altında ses üretebilen bir mikro-nano diyaframa sahiptir. Sonion’un ürettiği EST sürücüler üst mid ve tiz frekans bölgelerine cevap verdiğinden dolayı bu sürücüler genellikle dengeli armatür sürücüler ve dinamik sürücülerle kombinlenerek aynı kabin içerisine yerleştirilmektedir. Bu tipte üç farklı sürücü kullanan kulaklıklar ise Tribrid olarak adlandırılmaktadır.
Minyatür Planar Sürücüler (Planar IEM Drivers)
Eskiden sadece kafaüstü kulaklıklara özel olan planar magnetic sürücüler yakın geçmişte başarılı bir şekilde minyatürleştirildi ve maliyetleri optimize edilerek daha erişilebilir hale getirildi.
Planar Magnetic yani düzlemsel manyetik sürücü, alt alta dizilmiş iki mıknatıs seti arasında asılı duran ince, hafif ve gerilmiş membranı tüm yüzey boyunca eşit şekilde titreştirerek sesin oluşmasını sağlar. Düzlemsel manyetik / planar sürücüler odyofiller arasında homojen frekans tepkileri ile övülmektedir. Dinamik sürücüler gibi implementasyonun oldukça önemli olduğu bu sürücülere hem giriş seviyesinde hem de high-end’de rastlamanız mümkün.
Yeni teknolojiler kullanılmaya başlandığı takdirde güncellenecektir. Umarım sizler için aydınlatıcı olmuştur.
