GİRİŞ
Romanya’lı bir üretici olan Meze Audio, ilk olarak uygun fiyatlı kulak üstü kulaklıkları ile piyasada isim oluşturduktan sonra, ürün gamını genişleterek 2018 yılında üst seviye kafa üstü kulaklığı Empyrean’ı, 2019 yılında ise kulak içi modelleri olan Rai Solo ve Rai Penta’yı çıkarttı. Bu ikiliden Rai Penta bu yazının konusunu oluşturuyor.
ÖZET
Artılar: Kaliteli işçilik ve sağlamlık hissiyatı, rahatlık
Eksiler: Heyecansız sunum, günümüz standartları için zayıf kutu içeriği
Meze Audio ile herhangi bir bağlantım yok, kulaklığı 2020 Black Friday indirimleri sırasında yaklaşık 740USD fiyat ile bir Rus hi-fi dükkanından satın aldım. Kulaklığın Meze Audio sitesindeki fiyatı 1099Euro/USD, ancak bir çok satıcıda indirimli fiyatlardan bulunabiliyor.
TEKNİK DETAYLAR
Rai Penta, 1 adet dinamik sürücü ve 4 adet dengeli armatür içeren hibrit yapıda bir kulaklık. 20 ohm direncinde, 4 HZ - 45 kHz frekans aralığında ses veren, MMCX bağlantılı, 100db hassaslığında.
Rai Penta kendisinden daha eski Fidue A91 Sırıus ile aynı sürücü konfigürasyonuna, birebir aynı teknik özelliklere ve hatta neredeyse üst üste çakışan bir frekans dağılımı grafiğine sahip. Tabii ki resmi bir kanıt yok ve Meze’den herhangi bir açıklama yapılmamış olsa da, Rai Penta’nın A91’in yeni bir gövdeye oturtulmuş versiyonu olduğu konusunda spekülasyonlar var. İki kulaklığın hava portları bile aynı yerlerde. Teknik detaylardan konuşurken bu konuya da değinmiş olalım.
KUTU İÇERİĞİ
Kulaklık basit bir kutuda, kutu içeriğinde 3.5 mm TRS sonlandırmalı, gümüş kaplı bakır kablo, standart silikon uçlar, çift flanslı silikon uçlar, sadece orta büyüklükte kopuk uçlar, gerçek deri ve katı, kulaklık için koruma sağlayacak bir taşıma kabı, temizleme fırçası, uçak adaptoru ve 6.3 mm adaptor ile geliyor. Günümüzde artık giriş seviyesi DAPlarda bile bulunmaya başlayan dengeli çıkışları kullanmak için 2.5 mm TRRS yada Pentaconn sonladırmalı kabloların eksikliği bu fiyat seviyesinde bir kulaklık için artık pek kabul edilebilir değil diye düşünüyorum. Durumun farkında olan Meze Audio da şu anda sitesinde yaptığı tam fiyatlı satışında, kullanıcının seçeceği 1 adet balanslı kabloyu hediye etmeye başlamış durumda. Benzer şekilde uçların daha çok çeşitlendirilmesi de daha iyi bir kullanım tecrübesi sunardı.
YAPI
Kulaklıklar alüminyum kasalı ve ince işlenmiş 3 ses yollu çelik nozulları var. Koyu lacivert ve mat boya ile elde kadifemsi bir hissiyat bırakıyor. Alüminyum yapısı ile sağlamlığını hissettirir bir ağırlığa sahip ancak kulağa çok iyi oturuyor ve çok rahat bir kullanım sunuyorlar. Benim için kutudan çıkan kopuk uçlar iyi bir yalıtım ve sorunsuz bir fit sağladı. Öte yandan ikinci el forumlarındaki Rai Penta fotoğraflarına bakarsanız köşelerde boya soyulmasının kronik bir sorun olduğunu görebilirsiniz. Kulaklıkların kutudan çıktığı haliyle sunduğu kalite hissi iyi ancak boya tarafında sorunlar mevcut.
SES
Rai Penta’yı 100 saati biraz aşkın bir süre burn-in sonrasında dinledim. Kulaklığın sunumunda kulağa ilk çarpan özellik sesin çok gövdeli olması. Gövdeli ve tok bir genel sunumu var Rai Penta’nın. Bas tarafında sub bas kendini çok belli eder durumda olmasa da, geniş bir frekans aralığı boyunca mid baslar önde ve çokça duyulur durumda, midlerde hafif bir düşüş olduktan sonra üst mid bölgesinde tekrar bir fokuslanma ve öne çıkmayı takiben tizlerde düşüş oluyor. Bu nedenle Rai Penta’da hem tizlerin göreceli çekinikliği hem de mid-bas’ın çokluğu gövdeli sunuma yok açan etmenler oluyor.
Ses konusunda detaya inersek baslar çok hızlı, çok kontrollü yada sıkı değil, mid-bas frekansları dediğim gibi çokça önde. Dinamik sürücü yeterli (hatta bence yeterinden çok daha fazla) bas verse de, bu frekansta bu fiyat seviyesinde bir kulaklıktan beklenecek kontrol mevcut değil.
Midlerde özellikle üst mid kısmında bir yoğunlaşma mevcut. Bu frekanslar iyi bir tını (timbre) ile destekleniyor ve bu frekanslar sevenler için Rai Penta’nın en çok parlayacağı yer burası olacaktır. Bence zaman zaman fazla öne çıkıyor bu bölüm, özellikle soprano saksafonda beni hafif rahatsız etse de hardcore jazz severleri Rai Penta’nın hem bas hem de mid olarak tatmin edeceğini düşünüyorum.
Tizlere geldiğimizde ise parlak olmayan, uzatımı orta seviyede, bu fiyat seviyesindeki kulaklıklar için vasat altı olarak gördüğüm bir performansı var Rai Penta’nın. Hafif çekinik tizler kulaklığın genel ses rengini sıcağa kaydırıyor ve tokluk hissinin altını besliyor. Kulağım alışana kadar Rai Penta bana karanlık ve örtülü geldi bu tiz karakteristiği nedeniyle. Elimdeki çoğu diğer kulaklık daha dengeli ve aydınlık tarafta, zaman zaman parlak tizlere sahipler. Bu tarz akordlamalara alışmış kulağımda iyice kontrast yarattı kulaklık. Bu tiz performansı genel sunumun havadarlığını da azaltan bir etmen oluyor tabii ki.
Genel detay seviyesi sunumun sıcaklığı ve tok oluşuna paralel olarak çok üst seviyede değil. Mikro detayları ortaya çıkarıp kulağınızın önüne sermiyor Rai Penta. Sahne genişliği ve derinliği sıcağa kayan sunum ile birlikte orta seviyede kalıyor. Çok dar değil ancak daha aydınlık kulaklıkların ferahlığı da mevcut değil.
Yukarıdaki frekans dağılımında yazdığım kimine göre artı kimine göre eksi sayılabilecek özellikler bir araya gelince, sunumda herhangi bir şeyi fazla öne çıkarmadan, genel bir ahenk içerisinde rahat ve yumuşak bir dinleme tecrübesi oluşturuyor Rai Penta ve kulaklığı dinledikçe bu ahenge kapılıyorsunuz. Yine de kulaklık yabancıların “wow factor” dediği özellikten yoksun. Kulaklığın yapısı ve rahatlığı dışında, ses karakteristiğindeki hiç bir özelliği insanı şaşırtmıyor, vay be dedirtecek kadar etkilemiyor. Bu nedenle biraz heyecansız bir kulaklık durumunda.
Bazı kulaklıklar ile müzik dinlediğinizde o kulaklıklar başka bir şeyle ilgilenmenize izin vermez, devamlı olarak kulaklığın prezentasyonunda ilginizi çeken bir şeyler olur, dikkatinizi müzikten ve kulaklığın yaptıklarından ayıramazsınız. Rai Penta ise kulağınıza takip yürüyüşe çıkıp çevreyi seyretmenize olanak verecek, kitap okurken arka planda işitme duyunuzu meşgul tutarak sıkılmanızı engelleyecek, başka bir el işi hobinizle uğraşırken size eşlik edecek, uzun yolda kulağınızda müzikle uyurken melodileri sivri çıkıntılar olmaksızın yumuşakça kulağınıza üfleyecek tipte, devamlı dikkatinizi istemeyen, sizi rahat bırakan, yumuşak kulaklıklar.
KARŞILAŞTIRMALAR
Bu bölümde Rai Penta’yı koleksiyonumdaki diğer hibrit kulaklıklar ile kısaca karşılaştıracağım.
Rai Penta ve Campfıre Solaris OG (1 dinamik 3 dengeli armatür): Solaris’te gövde daha ince, tizler çok daha önde, parlak ve uzatımlı. Sahne daha geniş ve derin. Atak ve sonumlenme Solaris’te daha hızlı ve kontrollü. Detaylar aydınlık sunum sayesinde Solaris’te daha duyulur seviyede. Solaris’in çözünürlüğü daha yüksek. Rai Penta daha yüksek bas veriyor. Daha doğal, daha kolay ve uzun süreler yormadan dinlenebilir durumda. Rai Penta’nın kullanımı daha küçük boyutu ve kulağa oturusu ile Solaris’e göre çok daha rahat. Rai Penta’da dinleyiciye en yakın, en önde yer alan bileşenler upper mid enstrümanlar ve vokal iken, Solaris’te ise mid ve tiz enstrümanlar bu konumda bulunuyor, vokal ise biraz daha sahne derinliğinde uzakta.
Rai Penta ve AKG K3003i (1 dinamik 2 dengeli armatür): K3003i daha analitik, çok daha düz ve renksiz, nötr bir sunuma sahip. K3003i’nin gövdesi Rai Penta’ya göre çok daha ince ve havadar. K3003i frekans dağılımı Rai Penta’nın anti-tezi, bas ve mid dengeli, tizler ise daha yüksekte. Tiz olarak K3003i’de daha iyi uzatımlı, daha duyulur tizler var. Basların vuruculuğu ve duyulurluğu K3003i’de daha düşük. Sahne olarak K3003i daha aydınlık bir kulaklık olduğu için daha ferah ve daha geniş sahne algısı oluşturuyor. K3003i büyükçe paslanmaz gövdeli yapısı ve kısa nozulları ile kulakta fazla derine gitmiyor ve hem fit hem de yalıtım olarak Rair Penta’dan geride kalıyor.
KAYNAK EŞLEŞMELERİ
Bu bölümde Rai Penta’nın elimdeki kaynaklarla nasıl eşleştiği konusunda kısa notlar vereceğim.
Astell’n Kern A&Ultima SP2000 SS: Yukarıda yazdığım incelemedeki ana kaynak SP2000 idi. SP2000’nin hafif mid merkezli ses rengi, Rai Penta’nın üst mid’lerdeki yüksekliği nedeniyle bu tarafta iyice bir öne çıkma yaratıyor. Kaynağın kulaklığı kontrolü yüksek, otoritesi sağlam. SP2000’nin gücü 3.5 mm dengesiz çıkışta bile ses yüksekliği kaynağın ses sınırının yarısının üzerine çıkartmayı engelliyor. Sahne ve detay orta-üst seviyede.
Astell’n Kern AK240: AK240 Rai Penta’nın midlerini biraz evcilleştirip gövdenin şişkinliği biraz alıyor. Baslar daha güçlü, buna rağmen atak ve sonumlenme AK240ta daha iyi, baslar daha sıkı vuruyor ve kontrollü duyuluyor. Vokaller AK240ta iyice öne geliyor. Tizler iyice geri çekilmiş durumda, çözünürlük ve detay orta seviyede. Sahne genişliğinde bir değişiklik bulunmuyor. Ak240in 3.5 mm dengesiz çıkışından kulaklığı sürmekte bir problemi yok.
Astell’n Kern A&Norma SR15: Aynı sınıftan DAÇları kullandıkları ve aynı ses renginde oldukları için AK240 Jr. olarak değerlendirdiğim SR15’te baslar daha da öne çıkıyor ve genel sunum iyice sıcaklaşıyor. Tizler neredeyse yok gibi bir hale geliyor, Rai Penta’nın midleri ve basları ile başbaşa kalınıyor. Sahne hem genişlik hem de derinlik olarak daha sıkışık tepişik geliyor. Detay ve çözünürlük düşük, ince detaylar cayır cayır sıcağın içinde kaybolup gidiyor. Dap’ın gücü kulaklık için yeterli.
Chord Mojo: İlk izlenim daha geniş ve ferah bir sahne. Sahne 3 boyutlu olarak küresel bir şekilde geniş algılanıyor. Atak ve sonumleme, bas vuruculuğu ve kontrolü keyif verici. En duyulur sub bas Mojo’da. Tizler yine sönük kalmakla beraber, Mojo’nun midlerinin biraz daha geriden geliyor olmasının etkisiyle genel olarak A&K ailesi DAPlara göre biraz daha dengeli bir ses mevcut. Vokallerde biraz doğallık kaybı var ancak bu Mojo’nun karakteristiği, kulaklık ile alakalı değil.
Pono Player: Dolgun ancak hızlı olmayan, vuruculuğu hafif kalan baslar, göreceli olarak geriye yaslanmış, kendini sahnenin ortasına atmayan midler ve duyulurluğu yerinde tizler. Rai Penta’nın en dengeli çaldığı DAP’im bu. Öte yandan çözünürlük ve detay düşük. Sahne dar algılanıyor ve genel sunum örtülü.
KAPANIŞ
Performansı ile sıfır fiyatını hak ettiğini düşünmediğim ancak ikinci el piyasasında 400USD’ye kadar düştüğü göz önünde bulundurulursa, mid ağırlıklı sunumları seven, Sennheiser HD600-650-6XX kullanıcıları için, ceplerine atıp taşıyabilecekleri, benzer ses renginde ancak mıdleri biraz daha yüksek, yumuşak ve naturel bir kulaklık Rai Penta.
Ancak Meze’nin “flagship” olarak bu kulaklık ile bu kadar rekabet içerisinde pek şansı olduğunu düşünmüyorum. Daha çok “eksik kalmasın” amacıyla çıkartılmış bir ürün gibi görünüyor Rai Penta.
